Lan hau Creative Commons Aitortu 4.0 Nazioarteko Lizentziapean dago.
+Esta obra está bajo una Licencia Creative Commons Atribución 4.0 Internacional.
+ +This work is licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License.
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
Lan hau Creative Commons Aitortu 4.0 Nazioarteko Lizentziapean dago.
+Esta obra está bajo una Licencia Creative Commons Atribución 4.0 Internacional.
+ +This work is licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License.
+URTEA II ZENBAKIA 1 IGANDEA Ořila (Mayatza) DONOSTIA 1921 ARGIA'ren garaipena. Garaipen izugafia benetan. ¡Nork uste orenbesterañokoa izango za- nik! ¡Milaka ARGIA'k atera ziran Donosti'tik Iarunbatean eta igandean, Euskaleriko bazter guzietara jotzen duten bideztatik! Asteroko oyek eriyetara eldu ta beriala asi ziran lanean telefonak: «Artu bezin lais- ter zabaldu dira: bidaldu geyago esaten ziguten alde guzietatik. ¡Egun alai ta atseginkora ARGIA'ren guraso ta idazleentzat! ¿Eta Donostik ondo erantzun aldu? Ezin obeto. Saltzaleak deika asteaz batean, gogoz ta leyaz zi- joazen donostiarak ANGIA'ren ondoren. Zutik dago donostiaren euskaltzaletasuna. ¡Aurera bada, makurtu gabelt Eldu zaizkigu zorionak ugari! -¡Bejondeizutela! ¡Ongi-etori ta poz-agur beroena ARGIA'ri! ¡Txalo ugari ta sutsuak bere egileai! Onek dira igands ezkeroz egunero, goiz t'atzalde, entzun ta ira- kurizen ditugun itzak. Eunka eldu zaizkigu alde guzietatik idazki (karta) alai ta sutsuak. Sugarez inguraturik ařkitzen da gaur ARGIA. Eusten dion krisalutxoa txingara bezela gori-gori dago. Igandeko euskal-berotasun orek geltuaz jaraituko omen du. ¿Bai? Ez izan bada bildurik: ez da itzaliko argia; baizik, astetik-astera bere indarak geituaz, zabalduko ditu bere sugarak, euskaleriko txoko guziak berotzeraño. Eskerak, gogoz ta biotzez, ga raipen-bidea zabaldu ta ereztu di- gutenai; batez ere, arera gogotsua egiñaz, itz adoretsuak zuzendu dizkiguten izperingi edo periodikuei. Langiletasuna. BELDURGARIA DA MUNDUАК GAUR AGEŘTZEN DUAN IKUSTALDIA Eriak alkarekin asaratuta, langileak amofuz biotzak sututa, gizonak alkar iltzen, itxuraz pakian bizi diran tokietan ere. Lanerako gogo gutxi alde guztietan, ta erez ta laister aberastutzeko, dirutzeko gogo bizia goikoen artian. lñork ez du nai menpekua izan; danak agindu nai dute. Bizi-modua garesti, lana gutxi, irabazia ez geyegi, ta alde guztietan gorotua, alkar ikusi eziña ugari. Ez da zer esanik, gaurko naspila odoltzuak langiliegandik datozela, naiz da beti ez izan berena erua: eta da munduak zoriona ta pakia nai baditu, lenbizi langilien auzia erabaki bear duala. Langilien ar- tian poztasun apur bat ez dagoan bitartiun, ez da eri ta laterietan atze- giñik izango. Batez ere gaurko egunetan. Ba langilerik zintzoenak ere estu-estu, bete-betian bizi dira toki azkotan. Ez ditugu ikusten biargin ta langile katolikuak ere beren artian biltzen dijoazela, alkar aldezdutzeko, alkaren eskubideak gordetzeko, bizi modua erestutzen sendo lan eg!eko? ¿Nork ez dakiz Aita-Santu, gure Gotzain (Obispo) ta Eleizako beste agintarien aleginak langile zin mendunen alde? Egia da bada gaur langileari jar ARGIA ASTEROKOA amon egin bear zaiola, ta lagundu zintzo, irizten bere eskaera ta esk:1- bide zuzenak. Beiñ edo beiñ ez dira zuzen da egokiak izango bera as- muak; baño ez da ařitzekua: bada bizi ezeñik dagoanari, bere seme- seme txuak erdi goziak ta zeŕ jantzi gabe ikusten dituan aitari, saritan burua ilunduko zaio, ta biotza laritu ere: ta era ortan dagoan langilea, poz gabe bizitzeko, naigabez etxera juteko, kalian aberats-aruak lasal jolasetan ikusten dituan bitartian, erez biurtu okerera, ta laister galduko da. Jesus gure Jaunaganako sinizmenakin argitu bere burua, lesus onaganako maitasunakin berotu bere biotza; lagun, aide, aizkide ta ezagunen artian laguntasuna, maitasuna ikusi dezala ta ugezeba ta poztasunak ta bisiizcko itxaropenak atzeginduko du bere bare Eta bisitzeko poza ta zaletasun zintzoa duan langilea ez da matxinada da naspileetan ibiliko LANALDE. Sardin arantza. Aureko egun batean, Santa Klara'n giñala, ari pila aundi bat osatu ta batel batean sartzen ari zirala ikusi genduan. Ezere esan gabe gurekin batean zetoren arantzalea onela galdetu zigun. ¿Ari oiek zertarako diran bai al-dakizute? Ba gaueko safdin afantzarako. Aři oiek banaka artu ta gau ilunean baporian dijuazela ondora indarez botatzen dituzte. Ta bota-ta bereala alako argi bat ur barenean ikusten bada, sardiña dalaren ezaugaria da. Ta sareak orduantxe bofatzen dituzte. Argi oni arantzaleak ardora deitzen diote. llargia dagoanean ez da ba ardora ori ikusiko, esan genduan. Ez, oregatik ba gau ilunago ta obeto ikusten da. Ilgoran ere ikusi leike. Baño ilargi betean ez. Ala ere atzo ilargi betea zalarik, sekulako txardiña ekaři zuten, bestela ur-azalean araiak zebiltzala begi utsez ikusita alaa... ez dakit nola. Arantza onetan pasaitarak eta Pasallarak ed oriotaŕak geienetan dabiliza. Donostiarak gutxitan. Banaka batzuek juaten dira. Baña aiek batez ere, arantza ederak egiten dituzte. Ura epeltzen danean ez da gaue- ko arantzarik izaten. Ařaia noranai juaten da. Nunbait barenerago ta ur otzago izaten da. Gau-arantza orek, noski, triste ematen du, baño ala ere juaten diranean sarekada galantak arapatzen dituztela esan leike. ARGIBIDE Umetxoentzat. AZKEN ESKAERA Iziartxo, goriñek ematen zion izugarizko sukariekin goatzeratue zegoan. Bere anai Jabieftxori dio: ekariko dirazu ur utz pixka bat? Jabiertxok, lenbizien ez aditue egin zuen ziba bati ezin ibiliazis zebilelako ta gero aras atzendu zi tzaion. Berealaxen, Iziartxok dio beriz: ¿ez dirazu ekaŕi nai ur pixka bat? Jabiertxok utzi zuan ziba ta ar tuaz edonizi bat eraman zion sukaldean arapatu zuen usula edo fefatako ur epela Eriak artu zuan udontzia, eraman ere bai bere españetara, bañan oartu zuanean epeltxoa zala utxi zuan esañez: Anaitxoa, ¿nik nai bezelakoa zergatik ez dirazu ek rtzen? ¿Ez da ona ekari datzudana? Nik cz-dut orain astirik ituritik ekartzeko, dio erdi asaraturik. Izia txok artu zuan ur ontzia eta edan cre bai bat-batean an zegoen guzia. Ondareko aldia izan zan. Ats Ide artan bertan, neskatiko gaxo ren gogoa joau zan zeruronz betik egaria kentzen duen Ituriaren bila Biramonean, aur aunitzek lagundu zioten il-obitegira. Nigar izigariek egin zituen Ja- biertxok, arebatxo arei nai erez bat bete etziolako, Egun batzuen buruan zion amari, nigar ta malkoa zeriela: eman banio, nai zuen bezela, ur otz ura, egongo nitzake lasai. Orain ¡deusetan egin diot atseginik egin! AURE.-Norbait berekoitasunen bat egiten ikusten degunean, oroitu zaite, bietan bat ilko balitza, bizirik gelditzen danak izango lukela bere biotz barenean ar gaxto bat, beti jaraituko liokena esanez ¡berandu dal barkamena eskatzeko. Ez dedila au gertatu euskerarekin. Eřazu. BEŘIZ-ARTE Gaitzaren jatoriyak. Euskal-eriko osagile azkena danari ezari divote asteroko ARGIA ren ofiyetan sendakintzaz idazkilxo batzubek azaldutzeko biara. Bildurez eta pozez artu degu geuregain eginkizun ori; asiera emango diyogu gaixoketaren jatoriyak agertuaz. Baseritarok eta itxastarok, uzte dezute zuben egopenik geyenak aiziak dirala. Osagilea aurian dezutenerako jakiñekoa da zuben ekiña: «Jauna, aize fxar bat jari zait. Onelako edo alako «pasmuak» jota dago». ¿Zer dira aize a ta «pasmu» oyek? Gizon jakintsuaren asmakizunak dira mikroskopio erderaz deitzen zayoten «intrumentu» edo tresna batzuek; bere bitartez ikusten dute begiyak, bakarik ikusi ezin lezaketen gauzarik txikiyenak. Istrumentu oyek jakin arazi digute gaitzaren sustraya, pasmo oren jatoriya mikrobios izentatutako mamoro txiki, txit-txiki batzubetan dagoala. Gaitz bakoitzarentzat, era bateko mamorubak. Zabalmen aundiya dute; zenbat izaten diran gizonak ezin lezake oldoztu edo «pentsatu», asko ta asko diralako euren txikitasunean dute izugarizko indaŕa; gizonaren biziya edo izakera galtzeko aña asko ta saritan. Oraindik ere badira gaitzak, na- par-eriya edo baztanga, gornieriya edo elgori-eriya, beren susfraya ikustera igaro ez geranak; mamoruba dala badakigu, bañan zeiñ eta nolakua, ez. ¿Zer laguntasun oso bereziya bilatzen dute mamoru oyek? Zikinkeriya ta ilunapea geyenak. Zauri bat badezute zuen soin edo gorрu-Lodtog tzeko alderdi'en baten; eta zauriya egiña bada gauza zikiñen batekin, zimaura edo zatza esate baterako, orduban an urian izango dà «pasURTEKO: 5,50 Bakoitza: 0,10 28. GARIBAI 25-05 URUTIZKIÑA ARGIA'rentzat. Pozik efgitaltzen ditugu gauf Zaragueta apaiz jakinizari (ilosofo) ospetsuak, eta Perez Ařegi, Gipuzko (diputadu) bikaiñak bidaldu dizkigulen idazki atsegin- gařiak. ¡ARGIA! ¡lzen polita! Argi gabe ez dago bizitzarik. Argia bear du landareak, azi ta janariyak emango ba-ditu: argiyak zuzentzen ditu abere'en oinkadak bere etxerontz ko bidean ta etsayetatik iges-egin bearetan. Argi gabe, izer egiteko gizonak, ibil-bideak arizkoz beterik bai-tu! Eriyak ere bizidunak pezela argi-bearean arkitzen dira, aspaldiko denborak gogoraziaz beren aurekoen legeari egokitzen zayon etorkizuna idaroki ta geŕtutzeko. Bafan, zuzen ta era-egokiz ori egiteko, jakintz-argi ofek biotzeko sun gori ta gartsuan indarturik zabaldu bear ditu d bere bere dizdira ta istasunak Batak eta besteak, jakintz-argiak eta biotz-maitasunak, Jesukristo gan dute itur-burua. Bere dotriñari jaraituaz (euskalefiari berez datorkion bidea ori bai-ta) izango da ARGIA irazeki indaftsua, ta bera izango da zuzendari, munduko eri guzien artean, efi ontako seme kementsuak darabilzkiten aurerapen, pake ta maitasunezko egikizunetan. ZARAGUETA'tar JUAN Eusko-Ikaskuntza'rer Gure izkuntz maitia, Euskera, galdu ez dedin, toki eta baztar guzlietara eraman bear degu. mua »; zuen « pasmo > bildurgari ori. Lari ibiliko zerate, berakin aufkan edo burukan; poztu azkenik,k, bera ber nagusi ateratzen ez bada. ¿Zein dira mamoŕu oyen etsa- yak? Garbitasuna; lenbailengo garbitasuna; ur asko urian ibiliyaz; eta azkenik, Eguzkiaren argitasuna, etsairik gogorena. Beragatik da esaera mamintsuba: Eguzkiya zafizen ez dan etxian Osagilian biafa izango da ufian... ARTETXE ARANBURU'tar IÑAZIo Zumafaga. SUKALDEA Astero nai nuke jaki baten goraberak argi ta garbi argitaldu. Garai bakoitzari dagozkion jaki erezak jariko ditut, ez bildurtu bada. Esaera zarak dio: «Ez da bizi bear jateko, baizik jan bear da bizi izateko ». Egi mardula, bañan ez dirazute ukatuko, gizonari gauza goxoak atsegin aundia ematen diotela, ta gutxiago asaretzen dala. Egin ditzazute bada bazkari ta apari goxoak eta ikusiko dezute ze pakean biziko zeraten. Ugari dabil egun oyetan arkumea ¿nai al-dezute arkumearen gi- m bel-araiak baresareen jari? ?Bai? Entzum bada. Arkumearen gibel-arayak baresarean. Ebakitzazute zati aunditan arkumearen gibel-araiak eta koipetan oritu. Auretik txiki-txikitu; txelu, ra éreGaur, iñoiz baño euskerazko li- buru eta paper geyago azaltzen dira, egia da; bañan ez dira bazter danetara iristen. Saritan, esku batzutan bakarik gelditzen dira, denoen adimen eta eskuetarako egiñak ez dira-ta. Ez dedila ARGIA'rekin orlakorik gertatu. Ez da gertatuko ere, asteroko au denon es- kuetan ibiltzeko egiten dalako Egun-sentiko argi motelak zeruko lañoyak goritu eta uratu ta beriala, Eguzkiak, mendi tontorak lenbizi, basoak gero, eta azkenik zelayak eta ibaiak, argi bizi eta diztiradunakin piskana-piskana zuriztu eta alaitzen ditu, goiak eta sako- nak, denak argituaz. Orla gertatu dedila gure ARGIA'rekin Lenbizi, euskal-zaleak, gero munduko beři jakiteko euskeraren biara daukatenak, eta azkenik, euskaldun guztiak, artu, irakuri eta eskuz-esku zabaltzeko gogo eta asmo sendoak izan ditzatela. Eguzkiaren argiarekin, gure ba seřiak, txuriagoak, mendi ta basoak alaiagoak, ituri ta ibaiak garbiagoak, gure begietara azaltzen dira. Euskerarekin, gure baseritar, ne kazari, uri txiki ta aundiko euskal- dun guztiak,... EUSKALDUNAK beñepin azalduko zaizkigu. Jainkuak eta aberiak nai dutena, ¿ez aldegu guk nai eta egin bear? PEREZ AREGItar INazid Aldundi batzofdeko buru-ordezkoa gozi bear dituzute tipula, peresila, baratzuria ta fomate pizka bat; bai ta ere txikitu ditzazute arkumearen gibel-arai orituak eta au dana araultz batez naztu zazute. Naspila ori baresarean jari ta ari batez lotu. Biribil ori irin tartean igaro edo pasatu eta koipetan goritu zazute. Zartagi ortan bertan oritu bear da tipula, irin pizka bat, fomatea ta ardo txuri fania bat, erantzi zazkiyotzu salda pizka bat, eta ondo egiña dagonean, baiean igaro edo pasatu. Eta salda ori biribil gañera bota, orduerdian sutan euki, ta bero bero maiera eraman. ETXEKOANDRE BAT Eri askotan ARGIA'ren ordezkoak beaf ditugu. Sari guztiz ederak. Idatzi ARGIA'ren banakariari: 28, Garibai, Donostia. Etxerako jakintzak Llle edo entzeratuak ederki garbitzen dira esnetan ondo bustitako esponja batekin igurtzita; orela egin ezkero, beren mafgo edo koloriak luzaron irauten dute. Asko ibili diranian, ule txuriak jartzen dira orixka antzekoak. Pix- ka bat txuritzeko ona da, ondo ondo garbitzea esponja batekin, gero oial edo trapu zar batekin le- goŕtu, eta azkenengotz zabaldu eguzkitan, ordu batzutan orela eukiz. M. A. ARGIA Euskaleřiko beřiak Zoritxarak non-nai. - ¿ldi apostuak beriz? - Apaiz jaun beriak. - Merkatuak. - Prantzi aldeko peri GIPUZKОА Donostia. - Apirilaren 21'ean Diputazioak izan zun batzarean beste erabakien artean auxe artu zan: erietan idi apostu edo indar neurketak len bezela izateko ba mena irixtea, al ba-da, eta nola egin bearko diran erabakitzea. -25'ean Ezkurdia'tar Luis Lavigne'tar Alizia'z ezkondu zan -Paris'tik aeroplano azkar bat iritxi zan lau orduren buruan eta 1.000 kiloz zamatua gizonaz gañera; 27'an Madrid'erako irten zan. Gobernuak soldaduentzat erosia da. Geyago bai omen datoŕz. -26'an lanetik bidaldutako lan- gile batek bere nagusi zanari iru tiro eman dizkio lanean beriz artu nai etzualako; langilea arotza, efa nagusia Barandiaran'tar Pranzisko izen goitiz «Toloxa» deritzana; sendatzeko bidean ondo omen dijoa. -24'ean Senante, Azpeiti'tikо Diputadu jauna etori zan makal samar dagon bere alaba ikustera. -24'ean Gipuzko'ko arantzaleen ordezkariak bildu ziran emen, Kоfradi guztietakoak, beren afteko arazoak zuzentzera; bizkaitar arant- zaleak emengoaz bat egiteko asmoa azaldu zien: jalkartasunak indara dakar!; gañera Bizkai'ko Caja de Ahorros» deritzanak arantzako gauzak obeki ipintzeko bere laguntza eskeni die. -Atzo peregílnazio bat atera zan emendik Arantzazu'ra zazu'ra astelen arais aldean biurtzeko Irun.-Jakin danez eri onetan 6.690 gizonezko eta 7.325 emakumezko (oek nagusi) dira, guzitara 14.015. -Emengo ostikolariak auřeko igandean Madrid'en ziran angoar jokatzen eta emengoak galdu, 5 eta 2 gelditurik. Erenteri.-Zapelatz aundi batek telefono-alanbrea jo, puskatu eta alanbrea tranbiaren eletrizidadealanbre lodi gañera erori zan; or- duan andik ufuti, bere lantegian, lanean ari zan Sansinenea'lar Martin gizajoa eletrizidadearen astiñaldi batek ilotzik utzi zun; zapelatza ere bide baztarean ilik arkitu zuten; 50 kilo pixatu zitun. Tolosa.-Taberna edo zulo madarikatu orietan ixkanbila, ugari. -Merkatua: Babarun goŕia 110 peseta 100 kilo; zuria 100p.; arautza 2,40 p. amabi; txefia 3 p. kiloa; bizirik 2,25 p. kiloa; ixekoŕa 2 р. kiloa; beya 1,50 p.; oloa 16 p. bi; olaskoa 9 p. Bilabona.-Datoren 11'n etofiko da Obispo jauna Konfiŕmazioa ematera eta bilduko dira Aduna, Zizurkil, Asteasu, Laraul, Alkiza, Ernialde, Anoeta, et Irura'ko aurak ere. -Uŕtero bezela ilaren 6'an, San Juan Portaletaña (ante Portam La- tinam) «Subijana eta lagun» en olako langileak jai aundiak izango dituzte: Goizeko bostetan musika. 7'etan Jaunartzea-10'etan Meza nagusia, sermoya Tiŕso Aitak; ondoren olako lau mutilek pelota partidu bat eskuz jokatuko dute eta gero bazkaltzera, alkarekin: Aratsaldean, txistu fa danbolina ilunabar arte. -Datofen asteazkenean idi apostua izango omen da: Asteasu'ko Sagastume eta Agere-goiko'ko idiak, diotenez. Beasain.- Loinaz'tar Martin doatsuaren jayak omen dituzte; Ko- rikalariak, pelota, ostikolariak, ber- solariak eta nik ez dakit zenbat geyago. Azpeiti.-Aztiria'tar Tadeo jaunari bere emazteak alaba polit bat eman dio. -Urberuaga'ko iturian Agire'taѓ Jose Maria, nekazaria, 77 urtekoа ta alarguna, itoa bilatu dute, gi zajoa. Azkoiti.- Mayatzaren 5'ean Obispo jauna Konfiŕmazioa ematera etortzekoa da. -Erietatik Loyola'ra peregrinazioak asteko garaya ba-dator; 15'ean asiko dira. -« Ormaola-goiko» 9 urteko mutiko bat eskopetaz jostatzen asi eta 17 urteko bere anai bat itsuski zauritu du. Deba.-Datoren igandean Obispo jauna Konirmatzera datofkigu. Eibar.-Oso lan gutxi dago eta etorkizun txara agiri da. Elgeta.-Teleria'tar Franzisko'ren emaztea Lerenburu'k operatu ondoren, onik etori da etxera. -Gure lagun Felipe'ren emaztea gaxorik dago isendatu! Sei ostatu edo tabernatatik lauk bat egin dutela-ta ardoa merkatu da baña naspila sortu ere bai; pakea eta gauzak merke onena. Elgoibar.-Emengo gazte batzuek nortzuk mendi tontor geyagotara igo nagusi atera dira Gipuzkoan eta sarituak izan dira. -Laister ajustaje lantegi edo ola bat egitera dijoaz. -Emengo baseritarak beren kontura idizko bat ekari dute eta <Tolotxe»'n dago. -Laister etoriko da Obispo jauna Konfirmatzera. Uŕnieta.-Oso jai polifak izango dira Azenzio egunean Azkorte'ko Gurutze Santu Elizatxoan. Bersolariak ere izango omen dira Lezo.-Datoren asteazkenean Gurutze Santu eguna da eta jende asko bildu izaten da emengo Santo Kristo ospatsuari agur egitera. BIZKAYA Lanik ez aundia dago Bizkayan; olak edo fabrika aundiak langile asko bidaldu dituzte; ibayan eun itxas-ontzi gutxi gora-bera loturik daude ezer egin gabe; agintariak lana nondik nola soŕtu asmatzen ibili dira; Diputazioak bide beriak egitea erabaki du. Bilbao.-Gaur korikalariak dira; Prantzi'ko onenak omen datoŕz. -Aureko astelen goizaldean ix- kanbil bat izan zan eta firoz eta labanaz Badiola'tar Domingo, ondaroara il zuten; zaurituak ere badira. Orengatik, igande guztian taberna guztiak itxi-ta egoteko Arpidedun izateko edo suskribitzeko ori au bete. Zuzenbidea urte betean artu nai du «ARGIA asterokoa, 22 (ogeitabi) erial uřteko ařpide saritzat emanaz. (1) Izena 1 192....'ko en an. bat. aginduko ote duten susmurua dabil; jez litzake gauza aundirik galdukot -Txikore fabrika bat ere da, oso-osorik. Santurze.-Txitxaro eta berdel afantza ederik egin da egun oetan; přezioak, txitxaroak 6,50 peseta aroa; sardiña 9 p. aroa; berdelak 3,25 p. amabi. Durango. - Merkatua: jende asko: arkumeak 15 ta 18 peseta: oloak 19 peseta bi; olaskoak 10 р.; sagara 2,50 p. amabi: gazta beria 1,80 p kiloa. -Kostako trenak 14 makina beri eta ederak erosi ditu Alemai'n, eta euskerazko izenak ipini dizkie ¡bejondeizutelat Gernika.-lla onetan abere erakusketa edo exposizio bat izango da. -Jokurako zalekeri geyegi ote dabilen dago emengo zoko baIzuefan ARABA Obispo jaunak oraintsu izendatu dituan apaiz jaunak: Azpiroz'tar Julian j. Añes'ko Elizburu; Lasa tar Migel j. Kores'ko Elb.; Zerajeria'tar Justo j. Luzuriagako Fernandez'tar Pedro j. San Salbador del Bale'ko; Sarasola'taŕ Zeferino j. Legazpi'ko; Aginagatar Jose Erezil'ko; Iraurgi'tar Eulojio j. San Salbador del Bale'ko Jauregi'tar Roman j. Zofnoza'ko; Arantzazu'ko Ama Birjina deritzan Donosti'ko eritegiko Yurita'tar Luis. Gazteiz-Bitoria.- Apaizgaietxe edo Seminarioa rioa beritze beritzen asi dira; maladi edo eskalera beriak egitera dijoaz; pelota-lekua bota zuten. Salaberi'tar Jose, apaizgai donostiara elizakoak artuta egon da baña orain ondo dijoa. Soroetan gari olo eta baba sail ederak agiri dira, NAPAROA Iruña. Eriberan, Olite aldean legortea izan da, baña gari eta ganerakoak ez daukate oraindik itxura txarik. -Apirileko 21'ko izotzak kalte aundi samara egin zien masti, muxurka, patata eta beste askori: zenbaterañoko kaltea, gero ikusi bear. Iragi.-Eritar bat eta eta beste iru karabinero beren fusilekin eizian zebiltzala, karabineroak basurde bateri tira eta basurdeari eman bearean eritara buruan jo ta bereala il zan (g. b.) Elizondo'n.-Gori asko dago. Laburdi ta Zubero. Biaritz.-Emengo Udalak edo Ayuntamentuak Ondarabi'ko arantzale zoritxartuentzat 500 franko bi- etzat 500 daltzea erabaki zun, eta Ondarabi' ko lldalari adixkide-agura. -Peyta etxean suak kalte aundi samaŕak egin ditu. -Kartero batek, Iraegi, bere burua il: (g. b.) Bayona.-Emen eta inguruko erietan multa asko ezari dira, gauzaen prezioak egirian ez epintzeagatik. Bidatxe.--Apirilaren 20'ko peria: Zaldiak, lanerako 1.500 fr. Mando- ak, urtebetekoak 800-900 ffanko bi: Asto emeak ernari 500-700 ff.: arak 350 ff.; Idiak, lanerako 3.000-4.000 franko bi; azteko 1.500-3.000: txe- korak, urte ta erdikoak 1.200 ff. bat; esne beya 1.200-1.500 ff. bat. ALEMANAK ETA Mayatzaren lenbiziko eguna zenbat eta bertago, gero ta geiago ari dira saiatzen Alkartuak beren asmo gogoretan. Eutsi ta eutsi, alemanak dirurik bidaltzen ez badute aurki beriz Alemani'ren barenean. Itxura danez «Ruhr» deitzen dioten Alemani'ko zati aberatza artzeko asmoan dabiltz. Ango meatokietan sartu, landola edo fabřikak bere eskupean artu, ta urteko 3000 miloi maŕko (aleman pesetak) uretan jasoko omen dituzte. 1918 ta 1921 ko soldaduzkak deitzera dijoaz Fran- tzi'n. Alemani'k bitartean nola-ala egiñal etan ari da bateri ta besteari eskeñiaz beren bitartez Alkartuei bestelako aukerak erakutsi ditzaleten. Ez Praga erian, ez Bruselas'en ez-eta Lateri-Batza'n (Estados Uni- dos'en) ez dute onelako bitartetasunik arkitu. Egunak joan, egunak efori, Alemani'k aukera oiek erakutsi ditu, ta ondatutako eri ta eritxоak al duan guztian oasatuko dituala dio, basoak eta lurak landuko dituala bere gain. Ez degu uste Alkartuen gogoa beteko dutela alik eta len itundutako diruak datofen ilaren lenbiziko egunerako ekartzen badituzte IRLANDARAK ez Dublin'en (Iélanda'ko eri nagosia) ingelesak berogei urteko irlandar bat il dute, iŕlandar talde batzk po- liziakoen aurka zebiltzala bat i zualako, ta bera talde artan zegoe- lako. Espetxe edo kartzelaren inguruan ikaragarizko jendia zan ta bere emaztea ta amabi seme bertan be launikotuta ofoika egon dira, senafa ta aita zanaren bizitzaren azkena agertu duten afterafñio. ERUSI ALDIAN Gosearen atzaparak ederki ezututzen dituzte erusitarak. Mosku, Erusi'ko eri aundienetakoan len itxita zeuden azoka ta dendak beriro idiki dituzte. Lan gutxi egiten da. Jantziak alde batetik jakiak bestetik, eskuz-esku truk egiten dute. Lenguztiz aberatzak ziran jendeak orain goseak ilko ez badira beren pitxi ta soñeko politak saldu bearian a kitzen dira. Batzuek lore ta izperingi edo periodikoak saltzen jari dira. Gobernuak 468 etxejabe bota ta langilien artean banatu ditu; oe bat, bi sila ta mai bana utzi dizkate efxe -jabiei. Elizak ere sakabanatzen dituzte. Bear aundia dagon aren, alaz guztiz, antzoki edo teatroak, zinemak eta dantzariak iñoiz baño ero-algara ugariago darabilkite. Txoroa buruan ta ibili munduan INGALATERAKO OPORKETA Langileak eta nagusiak batzarak maiz izanagatik ez dira oraindik alkar aditu. Artean arikatzarik ez. Landola asko itxi beafian arkitu dira. Zenbait erietan udalak (ayuntamentuak) antolatzen dituzte erita- fentzako bazkari-apariak BERAKА ! Londres'en garia beraka dijoа, ta an beraka dijoa dijoanean emen ere aurki. Madrid'etik diotenez laruak ere beraka dijoaz. Aroza ta azukria İyotzeari utzi diote. BI BULTZI ELKAR JO Pajares izeneko geltoki edo estazioan trenetako-kankada bat izan da. Bi makinak apurtută gelditu 2'n ořialdea. Beste erietako beriak dira. Lau dira gaxorik. Ala ere okeragoa izan ez danean... GREZITARAK ETA TURKITARAK Grezitarak julipa beri bat artuak dira TANJER'EN OSO ITXURA TXARA «Abda» izenadun prantzes iixasontzia Tanjer'en (Maruekos'en al- aner en (Maruekos en dian) gudari beriak, soldadu beriak, uzten ari zan. «Jeanne d'Arc» bata. prantzesa, ta «Alfonso XХШ» (ХШК 13 garena esan nai du) españara bestea. «Alfonso XIII» ontzikoak, «Abda»renak ateratzekoan zalapartaka zebiltzala-ta, España'ren kontŕako ojuak egiten zituztelakoan, guztiz minduta Franzi'ri España'k bere ostetasuna edo protesta era- kutsi dio. Prantzesak diotenez, aien ojuak <Jeanne d'Arc»eri egindako ¡gorak! zirala, ez iñoren kontrakoak, batez ere, an España'ko ontzirik bazanik ez zekitela, «Alfonso XIIl»k ikurin edo banderarik ez zuela-ta. Auzi au, gure ustez, laister barebare geldituko da. LURETENAK Ademunt (Balentzi) eriko partian, igeltzozko mea batean, lurak eten eta sei lagun ito dira azpian artut Alkaren senideak dira guztiak. Linares erian beste lur etena izan da, ta il bat eta iru gaxo era berean. ¿NOŔTZUK OTE DIRA? Nortzuk ote diran iñork ez dakiala Londres'en dendetako kristal aundiak kiski ta kaska ari dira ebakitzen. Onuzkero mila ta bosteunen bat badira puskatutakoak. Ebakiak gizon baten geriko parean egiñak daude Frori dalk daude. Eroriko diralakoan toki batzuetan azkatu egin dituzte. Bidezabaletan iltziak bota dituzte lufera. ¿Nortzuk ote dira langile ixil oriek? POXPOLUAK NAIKО Egurezko poxpoluak egiteko lan- dola edo fabrika beri bat sortzera dijoaz España'n. Saspi eratako, saspi klasetako poxpoluak izango dira. Ta zerbait asmatu nairik ona zer igari diofen. Batzuek kajan bertan pixtutzekoak izango dira, besteak paretan, besteak alprejetaren azpian ta urenak... zera... agure batzuek piztutzen dituzten tokian piztutzekoak. GŘEZIKO EMAKUMEAK Grezi'n emakumeak emendik au rera autarki edo botoa izango dute elezioetan. ¡Ai, emen onela balitz! Zenbait emakumeri bi boto emango nizkieke, ez bat: beria ta beren se- nararena. Irakuŕi zazute onela ge, gi bigun, erderazko gue, gui bezela: geldi=gueldi: gibel=guibel. x: auxe. orixe. tx, erderazko ch bezela: txori txiki-chori chiki. I, erderazko // bezela ilun=illun: ibili-ibilli. r, erderazko rr bezela gogora beti: ari-arri: maѓua-marrua. ARGIA Eliz-gayak Egunaldiak. EGUZKIA léten: 5,14 Saftu: 19,10 ILARGIA.. Iften: 1,41 Saftu: 12.55 ILARGI BERIA: 7'an: gabeko 9,1'tan. Aste ontan 15 minumu luzatzen da eguna. EBANIELIYOA (S. Joann. XVI. 23-50.) Aldi aretan: eta Jesus'ek esan zien bere ikasleei: Egiaz; egiaz diotzuet: Aitari nere izenean zerbait eskatzen badiozute, emango dizu1z. Orain aéte, ez diozute ezer e katu nere izenean: Eskatu zazute, ta aŕtuko dezute, zuen poza osoЕ izan dedin. Gauz oyek esakunez esan nizkitzuten. Badatof zueri geyago esakunez itzik ez egitekо garaya, baizik garbiro e zagu-ara- ziko dizutet nere Aita. Egun artan nere izenean eskatuko dezute, eta ez dizutet esango nere Aita zuen alde ofoi egingo diotanik, bada, Aita berak maite zaituzte, zuek ni maitatu nazutelako, ta Aita'rengandik andik atera nintzala nistu dezutelako. Aita rengandik atera ta mundura etori nintzan: beřiro uzten det mundua, eta banoa Aita'rengana. -Esaten diote bere ikasleak: Ona, orain garbiro itz-egiten dezu, ta esakun batere ez dezu esaten. Orantxen dakizu guzia badakizula, eta iñork ezet galdetu bearik ez dezula: Oraintxen dakigu guzia badakizula, eta inork ezer galdetu bearik ez dezula: Ottan sinisten degu Jaungoikoarengandik afera zitiala. Azalpena. Bazetorklon Jesus'i mundu onta onftik alde eglteko garaya: ta, jakiña. bere ikasle ta apostoluak naigabez arkitzen ziran Maisu gabe gelditu bear zutelako. Ondo zekian ori Jesus'ek ta ikasle oyek alai ta pozez gelditu zitezen, esan zien: Ziñ-ziñez dizutet: Aita ri nere izenean zerbait eskatzen badiozute, emango dizute. Jesus en itzak dira oiek; ta ez bere apostoluentzat bakarik arik esanak, esa guzion tzat baizik: ta Bere itzak ezin dezake uts-eman; lenengo uts-egingo dute zeru ta lurak.-Ondasun guzien ituriya badakigu bada non dagoan: eta ituri oren giltza gure eSkuan dago: giltz ori da otoitza, orazioa; au da, Aita'ri Jesus'en izenean eskatzea. Petite et acсipietis: Eska-zayozute ta artuko dezute. ¿Zer bear degu besterik? ¡Ai Jauna, diote askok, eskatu-ta lortu baledit Guk, eskatu aren ez degu loŕtutzen.-¿Nola da ori Uste det ez dezutela ezkatzen bearbezela: ez dakizute giltzari eragiten noski. Ate bat idiki nai dezutenean, giltzari eskuira bearean eз- kereko aldera indara ematen badiozute, ez dezute idikiko, alperik ariko zerate. Ikusi dezagun bada nola izan bear duen eskatze orek. izan bear duen eskarze orek. Si quid. «Zerbait eskatzen badezute». ¿Zer izan liteke zerbait ori? Ez edozein gauza, nai ona nai txa- ra; ez: baizik, guri dagokiguna, gure onerako izango dana. Lureko gauzak, aberastasuna, osasuna. omena, ta beste ondasun deitzen diranak, ez dira beti gure onerako, ez dira beti zerurako bidean jartzen jan gaituztenak: saritan askorentzat obeak dira beartasuna, eritasuna, erdeñu ta naigabeak arima zeruratzeko. Gerok ez dakigu beti zer zai gun ona, ta zei kaltegari. Badaki ordea gauza guzien jakifun da Jaungoiko altsuak: beraz, ez digu ematen guk eskatu aren, gure kaltez izango litzakelako. Eskatu bada beti ondo datorkiguna, konbeni zaiguna. In nomine meo. Au da: Zeruko Aita'gandik zerbait lortu nai badegu, ez degu eskatu bear edozein gauza ta edozein eratara: baizik bere Semearen izenean. Nere izenean, dio Jesus'ek. Ta ¿zer esan nai du Jesus'en izenez eskatzeak? Ba, Jesus'en bitartez; Bera, Zeruko Aita'ren seme maite ta laztana bitaŕtekotzat jari-ta. Au da benetan otoi egiteko (orazioa egiteko) ta Jaungoikoari zer- bait eskatzeko biderik egoki ta zuzenena. Bada, indar aundiyadu, bai Jainkoaren ta bai gizonen aurean, seme maite batek aitari egiten dion eskariak. Eskatu bada Aita Jaungoikoari golkoari bear-bezela bear dezutena, Semearen bitartez, Bere Ama laztan ta erukitsua laguntzat arturik, eta etzaizute ukatuko; beteko dira zuen gogoak, izango dira zuen biotzetan poz ta atsegin ugariyak. URTZI-ALDE Eliz-egutegiya. Mayatza. Ama Birjina'ri eskeintzen zayo il au. Erakutsi bada Ве- ra'ganako maitasuna, egunero elizara joan ta zerbait ezkeiniaz T'an Beipizkunde'lik an. Berpizkunde'lik 5'en Igan- dea.Pelipe ta Santiago Deunak. Apostolu oyen meza ta bezperak: Aeri edo Imnod, Tristes erant. Gogorazten degu, Aita Santua ren agindua dala, eliztar guziak, gizon ta emakumeak, elizkizunetan abestutzea (kantatzea): batez ere, meza ta bezperak. 2, 3 ta 4'an. Arentza edo erogatihak tibak. Artu aretaz erogatiba'ra joatea, Jaungoikoa'ren zainpean bizi nai badezu 3'an. Gurutze Deuna. Egun egokia Lezo'ko Santo Kristua ikustatzeko (bizitatzeko). 5'an. Jauna'ren Igoera (Asen- zioa). Jai osoa. Egun ortako meza ta bezperak. (Apostoluen salmoak.) Barkamen osoa. 6'an. Lenbiziko ostirala. Jesukristok esana da, ileko len- biziko bederatzi ostiral jafaituetan Jauna artzen dutenak (komu!- gatzen diranak) zerua irabaziko dutela Irakaspena Tira, Joxe Mari: ¿Zer da barkamena? -Barkamena da, « aitortutako pekatuagatik Jaungoikoari diyogun zora Eliza'ren ondasuntegi'tik or- daintzea». -Ederki. ¿Ulertzen al-dek ondo? -Ez ba: Beorek esana da, pe- katua apaizari aitortu ezkero, barkatuta gelditzen dala. ¿Nola izan liteke bada barkatuta gero ere zoѓa gelditzea? -Atof onea, ta entzun zak gar- bi: ¿Nola zikindu dituk galtza oyek? -Ba, atzo alzaldean eskolara nijoala automobil batek plista-plasta lokatzaz bete ninduan 3'n orialdea. Nekazaritza. Mayatzean. BERDURA-BARATZAKO LANAK Il ontan erein litezken aziyak. Apiyuak, tetragenak, azenayo Nantesmeta rabano txuri borobi! udarakoa, babafun mota guztiyak, kalabazak, urazak (letxuk) aporu karentango izugariya, arya, meоуак, meloyak, loraza (koliplora) udaazkeneko aundiya, milango aza, filisaketlara. Aldaketak.- Udara azkeneko txikore kiskuŕa, RRuengo poruba, loraza Parisko xamura, eta Normandoa ere bai, tomatiak eta pipe- fak-ere ez aztu. Jofaketakin jaraitu bear da baita ere sertzen diran belar txarak ken- tzen. Egun giro legorak izaten ba- dira oroitu landare gaztiak eta az egin beriak urztatzia (eregatzia). FŔUTA (IGALI) BARATZAN Kimu (puja) beriak azitzen dijoazen bezela alperikakoak moztu edo kendu. Fruta-arbol mota askori skor batezere udariairi oso ona da kimatzia (au da bi azkazalen bitartez zarba beriari mutuŕa moztutzia) ortarako lau edo sei osto zarba beriyak izan arte itxoin bear da eta andikan gerokua bakarik moztu. Pipiia geyegi izan ezkero saka- banatu, batez-ere muxikak. Gaitzik ez sortzeko ondo zai bear dira eta ortarako zuzemenak (mediyuak) erein. Matsayenak supratu eta sulfatatu lenbiziko aldiz. LORETEGIAN Loretegia urte sasoi ontan txora- garia egoten da, lore mota guztiak irikiakk dauddeta. Mioselis deitzen zayen lore landariak atera bear dira ayen lekuan jeraniyuak eta begoniak aldatzeko: ontara utsunerik loretegian ez da izango izotzak asi arte. Apirilerako esan ginduen gindп aziak ere ile ontan erein litezke. BASERI-LANAK Zelai eta soroetan.-Artua, babaruna ta eremolatxaren aziyak erein: Patatak joratu eta goriyak arapatzia nai ezpadezu, bordeles- salda emayozu. Etxe-barun - pian.- Ukulutik simaurak atera ta txukun eta garbЫ -Ta ¿zertarako garbitu ez? -Ezin ordea geyego: Lokatzak beriala kendu ditut, bañan mantxak gelditu zaizkit. -¿Nola izan liteke ori, o, lokatzak kenduta ere mantxak gelditu. -Bai bа. -¡A kokolo! ¡Ori gertatzen dek bada pekatuakin ere! Ta entzun guziok ondo: Pekatu ilkora (moftala) egiten degun bakoitzean, zor aundiya jartzen d diyogu gure buruari. Zor ika ragari au, baliteke noizbait aitorpen edo konfesio onaren bitartez barkatzea, pekatu oren erua bafkatzen zaigunean. Bañan, geyenian, etzaigu barkatzen zor guztiya erua barkatu aren: etad geiizen gelditzen zaigun zaigun zor zora Jaungoikoari ordaindu bear diyogu, edo mundu ontan, egite onen bi- tartez, edo purgatorioan neke ta atsekabe izugariyak igaroaz (sufri- tuaz) ¿Aitu al-dek, Joxe Mari? -Bai Bai jauna: nere galiza zikiñak eman dute lezioa. -Ire galiza ta beste munduko loi guziak baion zikiñago gelditzen dek arima pekatu egin ondoren, eta aitorpen onaren bitaftez eduki. Zure ganaduak jan leorakin oitubak egon badira zaitu itzatzu ondo ikusirik urte sasol ontako belarak eta beste berdurak kalterik egiten dioten: (tripa puztutzen za- yen). Nekazarien esaera zarak. Euri ondorenian lañuak, ak lur al dian denbora edera. Ilunabarian eguzkiya ezkutatzera dijoanian laño txiki txuri batzuek igarotzen badira kolore gofiya, berdia, oriya, eta abar (etc.) euriya. Laño aundiak grisak beltzak le- gunak maindire zabaldu baten antzera edo metatuk amendiya diruiyela trumoik eta ekaitza. Izarak laño zuri baten erdian sartubak badaude euriya laster. Zeruba lañorikan gabe egonagatikan, izaren argitasuna txikiya baldin ba- da, ekaitza. Bordeles salda. Zer dan eta egiteko era.-Zertarako izaten dan.-Patatarentzat, tomatia eta matsayenarentzat nola eta noiz jarduerazi (empliatu) bear dan. Zer dan eta egiteko era.- Bor deles salda'ren gayak dira: Kare koipetzua ito befiya: 0.800 gramo Sulfato de к 1,500 LUra 100 liro Nasketa au egiteko artu bear dira bi ontzi, lenbizikuan 800 gramo kare 10 litro uretan ufiu, eta bigarenguan 1.500 gramo sulfato de kobre 80 litro uretan urtu. (Ontarako erexena da zakutxo baten barenian zulfatua jaŕi eta zakutxo au txintxilika ur arfan sartzia. Ilunabar batian jari ez kero, urengo goizerako zakuban zegoana urtua egongo da. Gero poliki poliki lenbiziko ontziyan egin degun kare-re-esni'ori bigaren ontzi ra ixuri bear da eta biyak makilatxo batekin nastu bear dira, aird, tornasol (1) ori bat gori'tik urdiñera igaro arte. (Ez da aztu bear kare esnia ixuri bear dala sulfato de kobre'ren gañian eta ez sulfatua kare es- nia'ri.) (1) Tornasol gofiya edozcin botiketan sos batian zaltzen da. loikeria kendu aren, ez dek arkitzen len bezin garbi: beraz, geyago garbitu bear, edo mundu ontan edo purgatorioan, ezin litekelako sarlu zerura guztiz garbitu gabe. ¿llertzen al-dek orain? Bai jauna: garbi dago ori. Ta ¿zer da Eliza'ren, almazen edo... ondasuntegi ori? -Gaurko naikoa dek. Datoren igandean azalduko diyat. ELIZBIDE SU ONDOAN Espetxe (presondegi)bateko buruzaiak goiz artan urkatu bear duen gizon bati galdetzen diyo: ¿Zer artu nai zenduke? lafi aldi ontan atsegin bat egin nai nizuke ta? Urkatu bear dan gizonak: Egi egitan nere atseginik aundiyena izango litzake muxika'k jatia. Buru zaiak: Muxikak? Band Baño ez al dakizu libeltzian gaudela eta eltzeko garaya uruti dagola oraindik. Ufkatu bear dan gizonak: 1O neZertarako izaten dan.-Bordeles salda izaten da landare askok dituzten eritasunak edo gaxotasu- gaxorasunak gertatu ez ditezen. Ontaz oartu zaitez; «bordeles salda'k» ezdu ala eritasuna sendatzen, baizikan aldez auretik eman ezkero gaxotasuna ez corta gertatzia egiten du. Patata'rentzat noiz jafduerazi bear dan.- Mayatzian lenbiziko aldiz eta andikan ilabetera bigaren aldiz, Uztailian (Juliyuan) irugaren aldiz emateko. Tomatia'ri eman bear zayo iru aldiz ere; lenbizikuan ziaraldatutako lekutik bere tokiyan aldantzian; bigaren aldiz lenbiziko iñautzia (podaketa) egitian, eta azkenez giro ezia (umedua) egingo balu, frutak azten diranian. Matsayenarentzat jardu-erazi bear da tomatia eta patatarentzat bezela iru aldiz: 1.° kima (puja) beriyak amabi edo amabost zentimetro izatian. 2.° Loria sortzen zayon ezkeroz. 3.° Sei aste igaro ondoren. Matsayenarentzat uarpen (arbe- tentzi) bat egin bear det. Onek izaten du, beste gaxotazun mota bat bordeles salda'k galerazitzen ez duena eta ortarako bear du supre autsa eman. Supratu bear du iru alditan: 1.° kima beriyak 10 zenti- metro izatian; 2.° loretzen danian, eta 3.º andik ilabetera. Edozein landare edo arból mota (klase) 'ri naiz bordeles salda neiz supŕia jaŕduerazteko beste uarpen bat egin bear det. Egoaldi onarekin; au da eguzki edera danian eta aizerik ez danian (goizeko intza le- gortu ezkero) eman bear dala ondoren ona izateko. Ondoren ori obe eta merkeago ateratzen da tresna (aparatu) erazkuakin (aproposakin) emafen bada.mm Eskeintzak eta eskariak. IRU BASERI SALTZEКО Usurbil'ko partian daude iru baseři sallzeko. Bi dira oso onak eta bestea obiagua. Erosi nai dubanak obetako'enbat, galdetu Usurbilen llarramendi anayak.-18 Urutizkiña (Telefonua). re Jainko maitia! Neri oregatik etzati ajolik, itxoegingo det eldu arte. Joxe Praixku'ren emaztea oso pasatuba etxean sartzen da. Joxe Praixku'k: ¿Zer dezu MaiAntoni? Mai-Antonik: Oso isutuba nator efi ontara zetoren salburdiya eroritzen ta txirtxilatzen ikusi det. Joxe Praixku'k: ¡Jesus! ¿Eta ba- renen zijoazenak lertuko ziran? Mai-Antonik: Etzijoan iñor Joxe Praixkuk. Ala ere! ain bat obe berentzat. ASMAKEТА (Lenengo eguneko asmaketaren erantzuera.) «Katuaren belarin sagu-kabiya.» ¿Zer da itufira dijoanian abestu edo kantatu egiten duena ta dato- renian negar egiten duena? (Datoren asiean azalpena.) Baztar guztietatik ARGIA rako beriak datorzkigu: jeske- řikaskol; baña, ez ba-dira guztiak argitaratzen, barkatu, aren, non safturik ez degu-ta. Loyola'taf Eneko Deuna'ren irafkola. ARGIA Pixu-botaketa. Jolas-neufketan erabiltzen dan azta edo pixua, 7 kilo ta laurdeneko buŕnizko pelota bat da. Ori artu ta beso batekin bultzatuaz al dan urutiena bota bear da, lurean dagoan bi metroren zabalerako ereten borobilatik atera gabe, ez aurera, ez atzera, ez iñora. Pixua bota ondoren jolaslariak auregi atereaz anka borobilaren kanpotik jariko balu, ez dio botaketa balio ta ostera botatzera beartua dago. Pixu-botaketa indarezkoa da, ba. tez ere, ta gizon aundi ta aztunak asko bota lezateke. Baño indar ulsezko lana ez da au, geriak ere lan egiten du ta ariña bear du egon. Indarketa au egoki egiten ikastia ona litzake. Aurerapen arigariak izaten dira ondo egitekotan. Ta batek ondo botatzen dakiala ta besteak ez dakiala, naiz ta ez dakiana indartsua izan, baleike indar gutxia- gokoak geiago botatzea. Pixuа ondo botatzea gauza polita da indarezko gauzak gogoz ikusten dutenentzat. Beste gauza guztietan bezela emen ere badira nolanaiko itxuraz botatzen dutenak, baño baleike al- peřikako istiluak izatea ta aukeratu dan era nagusian botatzea litzake onena BOTAКЕТА.-Pixua artu ta biz- kararen parean eskubiko eskuaren gañean jartzen da. Ez da biatzakin pixua bultzatzen, biatzak pelota eskuaren gaiean. Ezkereko anka auretik teink jarita biatz-muturak ia lura ikutzeraño. (Batzuek aidean eukitzen dute abiadura geiago ar- tzeko.) Onetan pixua altxa ta jetxi geldirik gaudela, bota bear dan gauza jasoaz besoa sayatu dedin. Au egindakoan eskubiko anka ezkerekoaren ondora ekari ta batbatean ezkereko oña azken aldiz aurera ekarita, geria jira ta besoa al-dan indarik aundienarekin bultzatuta luzatzen da. Besoa pixuaren atzetik bultzaka balijoa bezela antz eman bear du. Bulizatutakoan bat-batean egin, besoa ta bizkara al-dan geiena luzatzen dirala. Ezkereko ankak azkeneko aldi ontan bere gain du gorputzaren pixu guztia ta oña ez du eretenatik aruntz atera bear. Orengatik berta raño eramatea onena litzake, atzeragotik botako balitz zerbait galdu leike, eretenatik aurera kontatzen dalako. Atzeko anka altxa ez dedin kontu egin genezake. Baleike naiga- bean borobilak ater deratzea-ta Gogoan artu, ezkeřeko besoa ETIIITIIIEIIIIIIIC 'BANCO GUIPUZCOANO' Jabien arteko dirutza: 25 miloi peseta Afpidetuak 50 mila garazki edo aziyoak, bakoitza 500 pesetakoak Ordañez emandakoak: 12 miloi ta 500 mila peseta Baezpare gofdetakoak: 9 miloi peseta Ořdezkariak: Tolosa'n, Irun'en, Befgara'n, Azpeiti'n, Eibar'en. Bilaffanka'n Об' Pasnia'n. Azkoiti'n. Deba'n. Zargutz'en, Zumaya'n eta Zestua Euneko 2 ta 1/2, 3 ta 4,an gordetako diruai, nai danean ate- ratzeko eran, bai pesetetan, bai frankotan ta bai ingeles esterlin liberetan Noranaiko diru-artzeko idazki edo kaftak, Diru-bialketa, Diru -gordeketa, Diru-eixe arteko aginketa. Aldi jakinean dirua jasotzeko txaftelak ematen dira, euneko 5.25'a. 5.75'a ta 4.25'a arizen dala zerbairxo emanda guztiz kutxa gogoretan, gorde litezke bai balio aundiko pitxiak, bai ajol aundiko paperak, bai diru-txartelak, abaí eta abar. Zernalko diru artu-emanak, aldaketak, erosketak eta gorde. Ordu egokiak: Goizeko 9 ta 1/2'etatik ordu 1'arte: aratsaldo ko 3 ta 1/2'etatik 5'ak arte. gorputzatik zerbait aldendu bear dala, ta eskubikoa aurera egiten duan bezela, ezkerekoa atzera dijuala lagundu egiten duala Asi-aldian goŕputza pixuaren ondotik makututa dago gero geriko indarez altxa ta jiratzeko, pixua botatzeko altxa ta bultza egin bear bai-da. Buruak ere lenbizi atzera ta gero aurera egiten du. Goregi botatzea botat gaizki litzake, litz beregi ere bai. Geiegizkoak bet kaltezkoak dira. ¿Zein neuritan igoarazi leike pixua? Ez da erez erantzuten; baño gorako kontu ori gogoan euki bear dala esan nai degu. Coregi bolala bertago eroriko liza Goregi botata bertago eroriko litza- ke, beregi bota ezkero bear baño lenago lura joko luke. 4'n orialdea. Nai bada eskubiko besoarekin botatzen da, nai bada ezkerekoarekin guztia beste aldera eginda. Bi besoakin aritzea egokiena litzake. Naiz esandako burnizko pixua- rekin polikiena izan, edozein aŕi aztuna botatzen ari-ta osasungaria da ere. Non-nai ta noiz-nai egin leikeana da au. Pixu botaketako txapeldunak 15 metro ta 54 zentimetroan bota zuan. ТАКА-ТАКА ARGIA'ren ordezkoai (korespontzalai deia: Zenbakirik (numerorik) gelditu bazaizute, aren, gorde itzazute atzera bidaltzeko. Euskerazko erebista edo liburutxoak. uskaldunak g gauzet jafiak ez egotea etzan aritzekoa izango; aitzakia ageflu zezaketen beintzal, beste izkuntzetan bezela liburu ela ereb o eizegola aña orain ez dago u, liburutxo eta ugeri argitaratzer kuralu Efebisla cetako bat ona emen Jesus'en Biotzaren Deya. Jesus'en Lagundiko Aitak (Jesuitak) ilero-ilero argitaratzen dute Bil- bao'n eta Euskaleri guztian zabaltzen dute; ordañia, urteko iru peseta. Erebista edo liburutxo au argitaratzen orain lau urte ta erdi asi ziran eta berogeitamabigaren zenbaki edo numeroa Jorailan edo Apirilan atera Gure erlijioari eta batez ere Jesus'en Biotzari dagozkion gauzak argi eta gaŕbi, oso ondo ezin obeto ekartzen ditu eta euskaldunak ilero-ilero erebista au irakuriaz gauza ederak jakingo litukete. Jesus'en Biotzarenganako zaletasun edo debozioa Euskaleri guztian oso zabaldua dago, azkeneko basefietan ere ba-dute gauza onen beri eta Jesus'en Biotzaren Kofradian sarturik dauden guztiak irakuri bear lukete erebista eder au. Gañera ekartzen du erietan egiten diran elizkizunen beri, baita ere Eliz-kantu politak eta irudiak. Erebista au artu izatea etzayo ifori damutuko eta iñork nai ba'lu es- kribitu dezala onera: «EL MENSAJERO DEL DE CORAZÓN DE JESÚS ». - BILBAO edo: LOYOLA'TAR ENEKO DEUNAREN IDAZTITEGIA. GARIBAI, 28.-DONOSTIA Etxeberia ta Ureta 1889'AN IRASITAKO TELATEGIA Arilo, tela, lorontzi ta beste buztiñere asko. 5. URUTIZKIÑA LASARTE (Gipuzkoa) ARDO-EGINTZA Ardoak epiten diran ardotegiak Alcazar de San Juan'en (Ciudad Real) Loidi ta Zulaika Ufütidazkin edo Telegrafoa: 'LOIDI' ::: ETXE ONEN LAN NAGUSIA ::: Meza Santurako ardo zuri gozoa egiten da. DONOSTIA ZURGINTZA-OLA LOIDI ETA LAGUNAK ERA GUZIETAKO OAZURAK KUTXAK, :-: ALKIAK, MAYAK ETA OLTXAK : Euskerazko liburu zarak erosten dira. Zuzendu : ARGIA'ren banakaria gana, Garibai, 28. DONOSTIA. Lugintzazko euskeraz egindako liburua erosi nai da. Zuzendu: ARGIA'ren banakaria gana, Gaѓibai, 28. DONOSTIA. FRANCO AMERICANA baskuBonaparte PrinzipiarenEUSKERAZKO LIBURUAK 'Librería Internacional' TXURUКА 42, Urutizkiña ERENDER naren (Egia, T, Donosfia) tinta ed (Gipuzkoa) irarurakin egin da izparingi au. DONOSTIA 'EUZKADI' izena dun JABOYA ¡jonena da!! zietan: saltz
+ ++ Lan hau + Creative Commons Aitortu 4.0 Nazioartekoa + lizentziapean banatzen da. +
++ Esta obra se distribuye bajo la + + Licencia Creative Commons Atribución 4.0 Internacional. +
++ This work is licensed under the + + Creative Commons Attribution 4.0 International License. +
++ PressMint proiektuak + Europar prentsa historikoaren corpusetan oinarritutako + datu multilingue eta egituratuak sortzea du helburu, + PressMint jarraibideen arabera. +
+ ++ El proyecto PressMint + tiene como objetivo crear un conjunto multilingüe de + corpus de prensa histórica, uniformemente codificados + siguiendo las directrices PressMint. +
+ ++ The PressMint project aims to create multilingual and + uniformly encoded historical newspapers corpora following + the PressMint encoding guidelines. +
+Komatxoak testuan utzi dira eta ez dira markatu.
+Las comillas se mantienen en el texto y no se han marcado.
+Lerro amaierako marratzeak automatikoki konpondu dira neurri batean.
+Las palabras divididas por guiones al final de línea han sido reconstruidas en parte.
+Testua ez da normalizatu, espazioak salbu.
+El texto no ha sido normalizado, salvo el espaciado.
++ Lan hau + Creative Commons Aitortu 4.0 Nazioartekoa + lizentziapean banatzen da. +
+ ++ Esta obra se distribuye bajo la + + Licencia Creative Commons Atribución 4.0 Internacional. +
+ ++ This work is licensed under the + Creative Commons Attribution 4.0 International License. +
++ PressMint proiektuak Europar prentsa historikoaren corpusetan oinarritutako datu multilingue eta egituratuak sortzea du helburu, + PressMint jarraibideen arabera. +
+ ++ El proyecto PressMint tiene como objetivo crear un conjunto multilingüe de corpus de prensa histórica, uniformemente codificados + siguiendo las directrices PressMint. +
+ ++ The PressMint project aims to create multilingual and uniformly encoded historical newspapers corpora following the PressMint encoding guidelines. +
+Komatxoak testuan utzi dira eta ez dira markatu.
+Las comillas se mantienen en el texto y no se han marcado.
+Lerro amaierako marratzeak automatikoki konpondu dira neurri batean.
+Las palabras divididas por guiones al final de línea han sido reconstruidas en parte.
+Testua ez da normalizatu, espazioak salbu.
+El texto no ha sido normalizado, salvo el espaciado.
+